Uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat veel gemeenten moeite hebben met de huisvesting van asielzoekers. Kleinschalige opvang is vaak gewenst maar (nog) geen praktijk.
In hun coalitieakkoord verzetten 21 gemeenten zich tegen de Spreidingswet, waaronder gemeenten Lelystad, Maassluis, Noordwijk en Oldebroek. Zo’n 70 gemeenten steunen de Spreidingswet wel, maar zijn terughoudend of accepteren asielzoekers alleen onder voorwaarden.
Kleinschalig niet haalbaar
Er is vooral weerstand in de samenleving voor grootschalige opvang. Veel gemeenten koersen op kleinschalig, maar volgens het COA is kleinschalige opvang “onhaalbaar en onbetaalbaar”. Afgelopen jaar heeft het COA maar vier kleine azc’s – kleiner dan 150 personen – geopend. Verder geeft COA aan dat grotere opvanglocaties voordelen met zich meebrengen, zoals ruimte voor voorzieningen voor AZC-bewoners en omwonenden.
Minister grijpt in
Als gemeenten niet meewerken, spreekt de minister van Asiel en Migratie ze erop aan en kan de minister ook ingrijpen. Er zijn zes stappen waarop de minister druk uitoefent, oplopend van signaleren (1), informatie opvragen en checken (2) en actief toezicht (3), tot het vooraankondigen (4), besluit (5) en daadwerkelijk overnemen (6) van de gemeentelijke taak om in opvang te voorzien.
Begin juli 2026 zijn tien gemeenten onder actief toezicht geplaatst (trede drie): Aalten, Achtkarspelen, Bergen (Limburg), Beverwijk, Gemert-Bakel, Overbetuwe, Sluis, Valkenswaard, Voerendaal en Westland.
Weerstand kan slecht uitpakken
Geerten Boogaard, hoogleraar Staats- en Bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, denkt dat sommige coalitiepartijen erop aansturen dat de minister ingrijpt. Zo kunnen zij hun stevige asielstandpunt blijven laten zien, terwijl ze de verantwoordelijkheid bij de minister leggen. Maar volgens Boogaard kan dit slecht uitpakken: het werkt niet mee wanneer diezelfde partijen lobbyen in Den Haag voor meer geld voor infrastructuur.
Rechter gaf gemeente geen gelijk
Boogaard verwacht ook dat er nog de nodige rechtszaken zullen worden gevoerd door gemeenten die aangeven de opvang niet te kunnen bolwerken. In juni 2026 gaf de gemeente Den Haag bij de rechter aan dat ze door haar hoge bevolkingsdichtheid geen opvang en onderwijs kan bieden aan alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Maar Den Haag is niet de enige gemeente die met onderwijsuitdagingen te maken heeft. Zo zijn in landelijke gebieden scholen lastig te bereiken. De rechter wees het argument van Den Haag dan ook af: je kunt niet voor elke gemeente apart rekening houden met haar specifieke omstandigheden.
Meedoen?Zoek mee naar oplossingen die bij de samenleving en de Spreidingswet passen en deel je ervaring met ons netwerk. |
Image
|
