2606 De portefeuille als maatschappelijke motor

Tijdens de netwerkbijeenkomst Portefeuillemanagers van Bouwstenen in Museum het Kruithuis in ’s-Hertogenbosch op 9 juni 2026 zien we hoe portefeuillemanagement verschuift van een gebouwgerichte naar een gebiedsgerichte opgave. En dat die verschuiving soms heel spontaan ontstaat.

Eén school, een heel dorp

Judith Renema van de gemeente ’s-Hertogenbosch brengt haar casus in: de Vinkel. Wat begint als een vraagstuk rond de vernieuwbouw van een school, groeit uit tot een bredere zoektocht naar een nieuw dorpshart. De school is niet los te zien van het dorpshuis, de sporthal, de kerk, zorgfuncties, wonen, parkeren, toegankelijkheid en leefbaarheid. Daarmee wordt zichtbaar waar veel gemeenten nu tegenaan lopen: één gebouwvraag opent al snel een gebiedsopgave met heel veel betrokkenen.
Juist daar zit de spanning. Onderwijs, sport, vastgoed, wijkmanagement, duurzaamheid, financiën, communicatie, bewoners en politiek hebben allemaal een eigen logica, tempo en belang. We sparren over wat de logische stappen zijn voor de aanpak van een gebiedsgericht IHP.

Een historisch ommetje

Tijdens de rondleiding, lopen we met het broodje in de hand, naar de Citadel die prachtig vernieuwd is. Een unieke combinatie van oud en nieuw, gegoten in kunst. De bomen die er stonden zijn namelijk al dood, maar de schors is herkenbaar in het kunstwerk dat er nog staat. We zien ook het Kruithuis Museum van de buitenkant en in de context. Zo was de ingang van de stad afgekeerd en zijn de buitenmuren aan de stadszijde twee keer zo dik als aan de andere zijde. De aanleiding voor de bouw van het Kruithuis, waarin het kruit werd opgeslagen, was een Enschede-achtige ramp die een deel van de stad verwoestte. Deze bouw zou dat voorkomen.

Het kruithuis verduurzamen

Het museum moest volledig verduurzaamd worden, ook door de gebruikerswensen. Een collega van Erfgoed bij de Gemeente ‘s-Hertogenbosch vertelt hoe de samenwerking is gegaan. De vastgoedafdeling heeft al op voorhand veel overlegd met Erfgoed zodat de plannen waren afgestemd op het behoud van de historische waarde van het pand. Dat is dan ook meteen de tip die hij wil meegeven.

Publieke waarde betaalbaar houden

Sander de Clerck van Republiq brengt vervolgens de financiële en juridische werkelijkheid in. De Wet Markt en Overheid, kostprijsdekkende huur en algemeen-belangbesluiten laten zien hoe ingewikkeld het is om maatschappelijk vastgoed betaalbaar te houden én juridisch goed te organiseren. De discussie maakt duidelijk dat gemeenten behoefte hebben aan praktische manieren om publieke waarde te borgen zonder te verzanden in administratieve rompslomp. Sander brengt ons helemaal op de hoogte.

Versnellen zonder te versimpelen

Bouwstenen is partner van het VMV programma: de verduurzamingsaanpak maatschappelijk vastgoed. Daarom neemt Renée Petiet de deelnemers mee langs nieuwe verplichtingen rond energie, CO₂, circulariteit, MPG, ZEB, Whole Life Cycle en rapportage. De conclusie: we moeten versnellen, maar lopen vaak vast op capaciteit, geld, data, netcongestie en besluitvorming. De zeven stappen voor verduurzaming, die hieronder ook te vinden zijn, helpen om scherp te krijgen waar een gemeente staat en waar de versnelling hapert.

De raad meenemen vóór het spannend wordt

Tot slot laat Femke Martens, die inspringt voor Henk Philippens, zien hoe de gemeente Almere het college en de raad tijdig mee neemt in de vastgoedopgave. Door de raad elk jaar te informeren met het Meerjaren Perspectief Vastgoed Almere (MPVA), worden zij beter voorbereid op de grote keuzes over voorzieningen, renovatie, vervanging, verduurzaming, personeel en geld.

De nieuwe positie van vastgoed

De conclusie is dat de rol van de portefeuillemanager verandert. Die is niet meer alleen beheerder van bezit of leverancier van huisvesting, maar steeds vaker verbinder tussen beleid, uitvoering, bestuur en samenleving. De portefeuillemanager ziet waar vastgoed, maatschappelijke behoefte, geld en lange termijn elkaar raken. Maar om die rol goed te kunnen pakken, moet vastgoed vroeg aan tafel zitten — niet pas als er een gebouw moet worden geregeld, maar al wanneer de gebiedsopgave wordt verkend.

Wat volgt?

Wat volgt? In het najaar op 27 oktober 2026 komen we weer bij elkaar als Portefeuillemanagers. We zien ernaar uit om gezamenlijk weer een mooi programma hiervoor te maken. Mocht je input hebben voor onderwerpen waar je meer over wil weten of ervaringen over wil delen, horen we dat natuurlijk graag! Renee Petiet renee@bouwstenen.nl, 06-24090428.