Multifunctionele accommodaties (MFA's) brengen onderwijs, sport, cultuur, welzijn, zorg en soms ook horeca samen onder één dak. Daarmee zijn ze een belangrijk antwoord op de vraag hoe voorzieningen bereikbaar en betaalbaar kunnen blijven. Maar hoe multifunctioneler het gebouw, hoe ingewikkelder de governance. Jonas Grütters, bouwkundig ingenieur en oprichter van uw-topia, pleit voor duidelijke afspraken en bewuste samenwerking.
Eigenaarschap of eigendom
Jonas ziet in de praktijk grote uitdagingen in de governance. De eerste valkuil zit al in het verschil tussen eigenaarschap en eigendom. Jonas: “Besturen van scholen, welzijnsorganisaties en verenigingen voelen zich mede-eigenaar van 'hun' MFA, terwijl zij juridisch slechts huurder of gebruiker zijn.” Dat lijkt een nuance in woorden, maar wordt volgens hem pijnlijk zichtbaar zodra het gaat over onderhoud, investeringen of tekorten in de exploitatie.
Samen onder één dak
Gebruikers van een MFA kijken vanuit hun eigen organisatie naar het gebouw. Een school heeft andere belangen en financieringsstromen dan een sportvereniging, zorgorganisatie of welzijnsinstelling. Ook verschillen de verantwoordingsstructuren en planningen.
“De onderwijslogica botst met de vrijwilligerslogica, de zorglogica met de commerciële exploitatie van de sporthal”, zegt Jonas. “Wie denkt dat een stichting of een beheer-bv 'het wel oplost', komt bedrogen uit.”
Governance gaat volgens hem juist over het organiseren van voortdurende afstemming tussen partijen met verschillende belangen.
Meer dan structuur
Jonas: “Een veelvoorkomende reactie is het instellen van extra overlegstructuren. Gebruikersraden, stuurgroepen en exploitatieoverleggen kunnen helpen, maar vaak ontbreken heldere mandaten. Dan ontstaat de paradox: iedereen mag meepraten, maar niemand mag beslissen. Professioneel beheer verzandt zo in eindeloze consensus, terwijl vrijwilligers afhaken omdat het allemaal te bestuurlijk wordt.”
Afspraken vooraf
Juist daarom is het volgens Jonas belangrijk om al tijdens de ontwikkeling van een MFA niet alleen aandacht te besteden aan ontwerp en realisatie, maar ook aan beheer, exploitatie en governance. Wie is waarvoor verantwoordelijk? Hoe worden kosten verdeeld? En hoe worden conflicterende belangen afgewogen?
Jonas: “Veel van deze vragen komen pas aan de oppervlakte wanneer een gebouw eenmaal in gebruik is. Zeker als onderhoud nodig is of de exploitatie tegenvalt, blijkt hoe belangrijk heldere afspraken zijn.”
Dagelijks onderhoud
Jonas: “Succesvolle MFA's onderscheiden zich vaak niet door een ingewikkelde organisatiestructuur, maar door duidelijke relaties tussen gemeente, beheerder en gebruikers. Transparantie over cijfers, maar ook over dilemma’s. En vooral de erkenning dat samenwerking in een MFA geen vanzelfsprekendheid is, maar dagelijks onderhoud vergt.”
Daarmee rijst een belangrijke vraag voor gemeenten en betrokken organisaties: zijn alle partijen voldoende toegerust om met de onvermijdelijke spanningen die bij samenwerking horen om te gaan?
Meedenken? Heel goed.Maak elkaar wijzer door partner te worden en mee te doen met het Bouwstenen-ontwikkelwerk. Bel 033-2584337 of stuur een mailtje naar info@bouwstenen.nl als je belangstelling hebt, dan kijken we samen met je mee naar een passend plekje in ons netwerk. |
|
Meer informatie
-
Column: Wie is er eigenlijk de baas in de MFA? (Schoolfacilities, juni 2026)
-
Publicatie: Schoolfacilities (juni 2026)
-
Webinfo: Multifunctionele accommodaties (MFA)
-
Artikel: Een-tweetje tussen de facilitair beheerders: Samenwerken centraal bij De Grote Beemd (Schoolfacilities, oktober 2025)
-
Publicatie: Leren, werken, ondernemen: 3D businessmodellen voor MFA’s (Bouwstenen, december 2014)
- Reader: Ondernemen met MFA’s (Marc van Leent en Tom de Haas, 2011)
