Gemeenten

Taken en verantwoordelijkheden rondom vastgoedmanagement zijn vaak verspreid over diverse gemeentelijke afdelingen en ondergebracht bij meerdere wethouders. Veel gemeenten hebben geen overzicht over de totale vastgoedportefeuille. Daarnaast is er weinig inzicht in de kosten en opbrengsten. Hierdoor is het lastig het vastgoedbeheer te professionaliseren.

De behoefte om te professionaliseren is onder gemeenten groot. Motieven hiervoor zijn: (bestuurlijke) verantwoording af kunnen leggen en transparantie en doelmatigheid (waaronder kostenreductie). Een aantal grote gemeenten is afgelopen jaren daarom gestart met een professionaliseringsslag, vaak in eerste instantie door de vastgoedactiviteiten te centraliseren binnen een aparte afdeling of vastgoedbedrijf. 

Het professionaliseren van de gemeentelijke vastgoedportefeuille bij kleine en middelgrote gemeenten blijft achter ten opzichte van grote gemeenten. Eén van de redenen is dat bij kleine- tot middelgrote gemeenten vaak de omvang en de financiële middelen ontbreekt om het vastgoed onder te brengen in een vastgoedbedrijf. 

Praktijk

• Review effecten Uitvoeringsagenda (Gemeente Rotterdam, mei 2020). Een rapport van TwynstraGudde naar het effect van de doorgevoerde activiteiten en maatregelen uit de Uitvoeringsagenda voor de afdeling Vastgoed.
• Collegebrief Uitvoeringsagenda en Bestuursopdracht (Gemeente Rotterdam, mei 2020). Voortgang bestuursopdracht Toekomstbestendig sturen en begroten Vastgoed.
  
• Inrichtingsplan gebiedsrealisatie en vastgoed (Gemeente Arnhem, november 2012) maakt inzichtelijk hoe het cluster 'Gebiedsrealisatie en Vastgoed' van gemeente Arnhem ingericht wordt.
• Vastgoedbedrijf gemeente Almere (april 2012): presentatie van Pieter Truijens van de gemeente Almere voor Vastgoedprofessionals.
• Meerjaren perspectief Rotterdams vastgoed (maart 2012): presentatie van Dion Cools van de gemeente Rotterdam.
• Vastgoedbedrijf Enschede (februari 2012): presentatie van Jan Kappers voor Netwerk Kleine gemeenten.
• Bedrijfsplan van het vastgoedbedrijf van de gemeente Arnhem (Gemeente Arnhem, januari 2010). In dit bedrijfsplan is een basis gelegd voor een effectief en efficiënt functionerend vastgoedbedrijf.

Bronnen en onderzoeken rondom de gemeentelijke vastgoedorganisatie:

• Whitepaper benchmark gemeentelijke vastgoedorganisatie (bbn adviseurs, maart 2015) een onderzoek naar de relatie tussen de formatieve sterkte van de vastgoedorganisatie, het takenpakket van de organisatie en een aantal kenmerken van de vastgoedportefeuille. Als bijlage een voorbeeld voor een gemeente met 180.000 inwoners
• Vastgoedmanagement, stand van zaken bij gemeenten (Geotax, februari 2013) Een jaarlijks onderzoek naar de wijze waarop gemeenten invulling geven aan het management van hun vastgoedportefeuille. 
• Regie op maatschappelijk vastgoed (Bouwsteen, november 2012); Resultaten van en onderzoek van Twynstra Gudde naar de gemeentelijke regie op maatschappelijk vastgoed en het uitbesteden van vastgoedtaken.
• Terugkoppeling enquête typering gemeentelijke vastgoedorganisatie (maart 2012) Chefs vastgoed van Bouwstenen.
• Barometer Maatschappelijk Vastgoed: jaarlijks onderzoek waarin gemeenten wordt gevraagd naar de stand van hun vastgoedbeleid en -management. Dit onderzoek is een initiatief van Consortium Maatschappelijk Vastgoed.
• Professioneel Gemeentelijk Vastgoed (Twynstra Gudde, 2010): ruim tweederde van de gemeenten kent de exacte kosten van het eigen vastgoed niet. Daardoor is het niet mogelijk om prestaties van vastgoedobjecten te vergelijken. 
• Het professionaliseren van gemeentelijk vastgoed (Manon Kuijten, 2010): dit onderzoek richt zich specifiek op kleine en middelgrote gemeenten. Gekeken is op welke wijze deze gemeenten hun vastgoed beheren en hoe deze gemeenten het vastgoedbeheer kunnen professionaliseren.

Artikelen

• De kunst van het loslaten (Peter Bekkering in FMM, maart 2016). Over de ervaringen van Nijmegen, die besloot het beheer en onderhoud van haar vastgoed te outsourcen.
• Structuur moet het sluitstuk zijn (Marcel Boogers in Binnenlands Bestuur, oktober 2013. Over nut, noodzaak en valkuilen van regionale samenwerking.

Modellen

• Five stages of Corporate Real Estate Development oftewel het Model van Joroff.

Aftasten mogelijkheden voor de toekomst

• Vergelijking coöperatie en vennootschap (artikel in TPC, oktober 2011).
• Regionale samenwerking (pagina Bouwstenen).
• Maatschappelijke vastgoedcoöperatie (pagina Bouwstenen).