Begroten en verantwoorden

Over het maatschappelijk vastgoed wordt in verschillende beleidsprogramma's van gemeenten gerapporteerd. Een goed en compleet beeld over de aard, omvang en kwaliteit van dit vastgoed en de kosten en baten die hiermee zijn gemoeid ontbreekt vaak. Dit terwijl het gemeentelijk vastgoed vaak een aanzienlijk deel van de gemeentelijke begroting inneemt en er ook nog een flinke investeringsopgave ligt, met name op het gebied van duurzaamheid. Een goede begroting biedt niet alleen inzicht maar helpt ook de uitvoering vooruit. Het maakt het mogelijk meer programmatisch te werken en op zoek te gaan naar de meest kosteneffectieve maatregelen om de beleidsdoelen te halen.

Zicht en regie op vastgoed

Het doel van dit ontwikkelprogramma is:

Betere sturing: Condities creëren waarbij het geld voor maatschappelijke doelen zo kosteneffectief mogelijk kan worden besteed, integraal en programmatisch
Monitoren en verantwoorden: Door met elkaar een bestendige lijn te creëren waarmee (ook over de jaren heen) de resultaten kunnen worden gemonitord en het geld worden verantwoord. Dit sluit één op één aan bij de doelen uit de BBV en biedt ook een basis om van elkaar te leren.
Minder rompslomp: De complexiteit en administratieve lastendruk van alle losse verantwoordingsregels te beperken.

Wat hebben we al gedaan?

In 2021 hebben we met een kernteam een aanzet gemaakt voor een notitie voor de Commissie BBV en zijn we hierover met hen in gesprek gegaan. Ook hebben we onderzoek gedaan naar vastgoed in de gemeentebegroting en een voorzet voor verbetering gemaakt.

In 2022 zijn we met een aantal gemeenten aan de slag gegaan met de voorgestelde indeling voor de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Ook hebben we onderzocht hoe structureel en incidenteel geld vanuit het Rijk snel (zonder rompslomp) integraal en programmatisch kan worden besteed en verantwoord. Tijdens het VNG-congres over gemeentefinanciën hebben we daarover een sessie verzorgd.

In 2023 hebben we onderzoek gedaan naar de benodigde en hoogte van de vervangingsinvesteringen voor scholen op basis van landelijke kentallen en openbare bronnen en dit met 5 gemeenten vertaald naar hun eigen situatie.

In 2024 hebben we samen met Baker Tilly een "Handreiking paragraaf kapitaalgoederen, begroten en verantwoorden gemeentelijke gebouwen" gemaakt aan de hand waarvan gemeenten goed zicht kunnen geven op de portefeuille, de kosten en baten van het vastgoed en de verantwoording op duurzaamheid.

In 2025 hebben we het gedachtengoed uit de Handreiking breed verspreid en geconcretiseerd, onder andere via vier webinars (samen een cursus) en het VNG-congres gemeentefinancien). Ook hebben we de financiële consequenties en risico's van de vervangingsinvesteringen onder de aandacht gebracht en verbinding gemaakt met de Vereniging van Raadsleden.

Sinds 2021 doen we onderzoek naar vastgoed in de gemeentebegroting. Vanaf 2022 doen we dat met een echte jury en een prijs. De jury bestaat in 2026 uit Linda de Vries, senior manager audit bij Baker Tilly, (vacature) gemeenteraadslid, en (vacature) gemeentelijk vastgoed. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt tijdens de Maatschappelijk Vastgoeddag.

Handreiking

Doel en activiteiten 2026

In 2026 willen we vooral de organisatie en processen achter tabel 3 uit de handreiking verder uitwerken.

gebruiken we dezelfde definities
hoe is de administratieve organisatie en interne en externe controle ingericht
proefdraaien; de gemeente Amsterdam heeft zich al aangemeld
bredere aansluiting zoeken bij mensen en organisaties die vooruit kunnen helpen.

Met wie doen we het?

We doen dit ontwikkelwerk samen met:

het Bouwstenen-netwerken Financiële experts, Verduurzamen, Chefs Vastgoed en Vastgoedmanagement
Bouwstenen-partners in de accountancy (Baker Tilly) en verduurzaming (diverse).
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
gemeentecontrollers, de Commissie BBV, de Vereniging voor Raadsleden.

Meedoen?

Heel mooi.

Word partner van Bouwstenen en doe in netwerkverband mee met dit ontwikkelwerk.
Meld je aan voor het proefdraaien, als jurylid of voor de prijs via een mailtje naar info@bouwstenen.nl
Nodig ons uit voor bijeenkomsten rond dit onderwerp zoals raadsbijeenkomsten, congressen, enzovoort.